مرگ مرسی؛ گذشته و آینده اخوان المسلمین در مصر

  • انتشار: ۲۸ جوزا ۱۳۹۸
  • سرویس: اخبار مهم
  • شناسه مطلب: 64385
محمد مرسی

اخوان المسلمین پس از حدود ٩٠ سال مبارزه اجتماعی و سپس سیاسی توانست قدرت سیاسی را در زادگاه خود به دست بگیرد. تنها دو خوشه از این جریان مادر در تونس و ترکیه، توانستند الگوی نسبتا پایدار حکومتداری و مبارزه سیاسی به دور از سرکوب را ایجاد کنند.

مهمترین اشتباه اخوان، توهم اکثریت بودن اسلام گرایان در مصر بود. اخوان دیرتر و با احتیاط وارد انقلاب سال ٢٠١١ گردید و برنده میدانی شد که قبلا جوانان فارغ از هر ایدئولوژی در فضای مجازی و سپس در میدان تحریر ایجاد کرده بودند.

مرسی اما دیگر شرکای این تغییر را نادیده گرفت و با عجله وارد زمین اصلاحات شد. او قانون اساسی مصر را با اشتراک تنها ٣٣ درصد واجدان شرایط رای دهی به تصویب رساند. خودش در انتخابات ریاست جمهوری، صرفا اندکی بالای ۵٠ درصد رای گرفت. معنی این آمار این بود که مرسی نباید شتاب زده وارد می شد و فکر می کرد اسلام گرایی در مصر صاحب اکثریت است.

در میان اسلام گرایان، تندروان تکفیری ( التحریر الاسلامی، الهجره و الجهاد ) که سال ها پیش از بدنه اخوان جدا شده بودند، اخوان المسلمین را اخوان المرتدین می گفتند، جریانی از اسلام گرایان که انهم از بدنه اخوان جدا شده بود با حمایت عربستان حزب سلفی تاسیس کرد و در انتخابات با مرسی رقابت کرد.

به هرحال مرسی در فضایی که همه چیز در دست ارتش دست آموز غرب بود قدرت را با شتاب بسیار ایدئولوژیک ساخت.

همان زمان شایع شد که ایرانی ها به مرسی گفته بودند، با این ارتش، نظام اسلامی در مصر پیاده نمی شود و تشکلی موازی با ارتش، شبیه سپاه پاسداران انقلاب ایران باید ایجاد کند و تهران در این زمینه کمکش می کند.

مصر، جامعه نظامی ها است. کشور حساسی است که با توجه به امنیت اسرائیل باید حکومتی بدون ایدئولوژی داشته باشد.

این تنها اخوان نیست که در مصر شکست خورده، حزب پان عربی بعث در مصر توفیقی نداشت، احزاب لیبرال که ایمن نور مهمترین چهره انان بود، توفیق چندانی نداشتند و اسلام گرا ها نیز به دلایل داخلی و خارجی نتوانستند پیروز شوند.

امریکا، اسرائیل و عربستان عوامل مهم خارجی در براندازی اخوان بودند. اخوان در زمان دبیری مهدی عاکف، با توجه به سرکوب های حسنی مبارک، جریان پناهنده به قطر شده بود و روی خوش به عربستان نشان نمی داد. از جانب دیگر موفقیت الگوی اسلام سیاسی اخوان در مصر، داعیه رهبری جهان اسلام را از عربستان می گرفت.

اخرین سرکوب اخوان در مصر نشان داد که غرب هنوز برای جهان عرب به رژیم های خودکامه، نظامی، مستبد و خانوادگی را می طلبد و اجازه نمی دهد نظام های مردمی در این کشورها روی کار بیاید.

کمترین معنی مرگ مرسی این است که اخوان با تمام وجود سرکوبی دیگر را درک می کند و آماده کنشگری می شود.

اکنون هربار اخوان در مصر سرکوب شده، رادیکالیسم تقویت شده و جریان های خطرناک تری از بدنه اخوان جدا شده اند و واکنش تندرانه در واکنش به اقدام نظامیان داشته اند.

اگر چه نه به این زودی ها اما قطعا مصر برای سومین انقلاب آماده می شود. انقلابی که شاید این بار دیکتاتوری توده ها علیه نظامیان خواهد بود و رنگ ایدئولوژیک کمتری خواهد داشت.

شجاع محسنی