رویارویی مسکو و انقره در بحران قره باغ

  • انتشار: ۱۳ میزان ۱۳۹۹
  • سرویس: اخبار مهم
  • شناسه مطلب: 95343

ترکیه عملاً در دو حوزه سوریه و لیبی در مقابل روسیه قرار گرفته، هرچند که دو طرف تا کنون سعی کرده اند رویارویی خود را در این دو حوزه به نوعی کنترل کنند. حالا حوزه قفقاز مبدل به سومین حوزه رو در رویی انقره با مسکو شده است که اگر شدت تنش فعلی در این حوزه بیشتر از حد درگیری‌های کوتاه‌مدت مرزی شود، امکان دارد رویارویی مسکو با انقره نیز جدی‌تر از دو حوزه دیگر شود. به این ترتیب، مسکو از همین ابتدا و به صورت غیرمستقیم پیام خود را به ترکیه می‌رساند که فکری برای کنترل اوضاع بکند و از نفوذ خود بر باکو برای رسیدن به هدف استفاده کند.

از سوی دیگر، ترکیه خود را شریک استراتژیک باکو می‌داند و با تأمین تسلیحات سعی دارد توان نظامی آن را افزایش دهد و باکو نیز با اتکا به این حمایت بی‌دریغ انقره است که راهبرد درگیری‌های مقطعی برای بازپس‌گیری قره‌باغ را در پیش گرفته است. بنابراین، ترکیه نمی‌تواند به طور کامل دست از مداخله در حوزه قفقاز بردارد و نهایت سعی خود را خواهد کرد تا به حمایتش از باکو ادامه دهد، اما مسئله اینجا است که آیا اردوغان پیام مسکو را گرفته و آماده قبول آن است؟ تجربه تعامل ترکیه در دو حوزه سوریه و لیبی نشان داده که در خصوص روسیه آماده همکاری بوده و از این رو، می‌توان گفت که در حوزه قفقاز و تنش فعلی نیز می‌توان انتظار چنین رویکردی را از طرف دولت اردوغان داشت. در واقع، نقش ارمنستان در ترتیبات امنیتی روسیه آن‌قدر اهمیت دارد که مسکو حاضر نمی‌شود با شکست ارمنستان در قره‌باغ این نقش نیز از میان برود از این رو، مسکو در عین اینکه سعی می‌کند آرامش خود را در قبال این تنش حفظ کند، اما حد و حدود خود را هم دارد که اگر از سوی باکو یا انقره نادیده گرفته شوند، مسکو نیز ناچار می‌شود برای حفظ ارمنستان در ترتیبات امنیتی خود وارد معرکه شود. بنابراین، ارمنستان از سوی شریک امنیتی دیرینه خود یعنی روسیه حمایت می شود. مسکو علاوه بر اینکه سال گذشته موشک های بالستیک و هواپیماهای جنگنده جدید «سوخو-۳۰اس ام» در اختیار ایروان گذاشته، از طریق کمک های نظامی نیز تا حال از آن حمایت کرده است. به علاوه، مسکو بخشی از سازمان پیمان امنیت جمعی، یک اتحاد نظامی مشابه ناتو با رهبری روسیه و متشکل از هفت کشور شوروی سابق، است. جمهوری آذربایجان از اعضای این سازمان نیست. ماموریت سازمان پیمان امنیت جمعی این است که از اعضایی که با تهدید خارجی مواجه هستند، حمایت کند. در نتیجه، در صورت تشدید تنش ها، ارمنستان می تواند به حمایت این سازمان رجوع کند.

کشور دیگری که احتمالا از ارمنستان پشتیبانی خواهد کرد، هند است. هند اخیرا یک توافق ۴۰ میلیارد دالری با ارمنستان برای تامین رادارهای مکان یابی سلاح «سواتی» بسته است.
آن طرف صحنه، تل آویو به رغم روابط پرتنش با انقره و اسلام آباد، در تنش های اخیر در منطقه با آنها همسو شده است.

به این ترتیب، سایه بازیگران خارجی بر تنش فعلی در قره‌باغ بسیار سنگین‌تر از آن است که باکو بتواند با اتکا به هزینه سنگین نظامی‌اش اوضاع را در آنجا به نفع خود تغییر دهد.

دکتر عبدالطیف نظری