به یغما می‌برند و ما نظاره‌گریم

  • انتشار: ۳۰ قوس ۱۳۹۹
  • سرویس: دیدگاهفرهنگ و هنر
  • شناسه مطلب: 102036

محققان و پژوهشگران شوروی سابق در اقدام بی‌نظیری، از آثار به‌جا مانده‌ء دوره تیموریان هرات و سلسله گورکانیان هند، عکسبرداری کرده‌اند. این مجموعه مصور که حدود ۷۰ سال قدمت دارد، شامل ۱۱۰ تصویر از نقاشی‌های مینیاتوری، خطاطی و چهره حاکمان دوره‌های تیموری و شاهان بابری یا مغولی هند است.

خالق آثار این مجموعه که از آرشیوهای مسکو و سایر موزه‌های جهان گردآوری شده است، هنرمندان مکتب هرات و دهلی هستند. تصاویر به صورت تک برگ به اندازه دوتا A4 در ابعاد ۴۰ در ۳۰ سانت با شماره‌گذاری مسلسل در روسیه به چاپ رسیده است. توضیحات تصاویر به زبان روسی است اما برای محققان غیر روسی هم قابل فهم است.

از این مجموعه که فقط در چند نسخه معدود چاپ شده است، می‌توان استفاده‌های زیادی کرد. اکنون که موضوع ثبت هنر نگارگری یا مینیاتوری در فهرست میراث جهانی مطرح است، این مجموعه سند محکم و استواری بر این نکته است که خاستگاه دو هنر نگارگری و خطاطی، در قدم نخست هرات و سپس دهلی بوده است.

این مجموعه نایاب را شخصاً در اختیار دارم و اگر در افغانستان، دولتی وجود می‌داشت آن را در اختیار وزارت اطلاعات و فرهنگ قرار می‌دادم تا در سازمان یونسکو استدلال کند که هنر مینیاتوری و خطاطی از ابداعات دوره تیموری و مکتب هرات است.

متاسفانه اخیراً هنر نگارگری در پرونده‌ای مشترک به نام ایران، ترکیه، آذربایجان و ازبکستان در فهرست میراث جهانی قرار گرفت و در یونسکو ثبت شد. اگر افغانستان دولت می‌داشت، می‌توانست با اسناد متیقنی که وجود دارد، به تنهایی هنر مینیاتوری را در سازمان یونسکو به نام افغانستان ثبت کند.

محمد مرادی