افغانستان میدان هموار برای شایعه‌سازی

  • انتشار: ۲ اسد ۱۳۹۶
  • سرویس: اجتماعی
  • شناسه مطلب: 26910

شایعه‌سازی یک موضوع جهانی است و مختص افغانستان هم نیست اما این کشور زمینه مساعدی برای گسترش و انتشار شایعات دارد. فقط کافی است یک نفر خبر غیر موثقی را پخش کند تا به پیروی از آن، هزاران نفر دیگر نیز در کمتر از یک ساعت همان خبر را مثل قارچ تکثیر کنند.

در گذشته ابزار پخش شایعات دهن و گوش افراد بود. یک نفر شایعه‌ای را پخش می‌کرد و روزها طول می‌کشید تا دهن به دهن شود و فراگیر گردد اما در عصر ارتباطات و فناوری، انتشار شایعات، لحظه‌ای و ثانیه‌ای است. اینترنت و شبکه‌های اجتماعی علاوه بر تسهیلاتی که برای سرعت بخشیدن به کارها، در اختیار افراد قرار می دهند، بعضاً در برخی رویدادهای غیرموثق اجتماعی و جهانی هم نقش موثری داشته‌ اند. نظیر این اثربخشی و اطلاع‌رسانی را در برخی حوادث و وقایع یکی دو روز گذشته در افغانستان نیز شاهد بوده ایم. دو روز پیش شایعه‌ شد که تعدادی از اعضای تیم رباتیک دختر افغانستان در آمریکا ناپدید شده اند. این شایعه به حدی قوت گرفت که بسیاری ها حتی آنان که خود را بصیر می‌دانستند نیز قبول کردند. اما همانگونه که دیده شد، تیم رباتیک افغانستان به کشور بازگشت.

دیروز نیز شایعه شد که گویا بیش از ۱۰۰ باتری ذخیره نیرو در تاسیسات سد و بند سلمای هرات، منفجر شده است. این که توسعه و گسترش این خبر آن هم به شکل انفجار با چه انگیزه‌ای بود، سرجای خود، اما همانگونه که دیدیم رییس ساحوی بند سلما در گفتگو با خبرنگاران ضمن رد شایعه انفجار باتری‌ها گفت که تعدادی از باتری‌های یکی از دستگاه‌ها به علت عوارض فنی و تخنیکی از کار افتاده است.

این دو شایعه، نمونه‌ای از صدها شایعه دیگر در جامعه افغانستان است که روزانه مردم این کشور با آن‌ها دست و پنجه نرم می‌کنند. در این یادداشت کوتاه نمی‌شود، علاقه بخشی از مردم افغانستان را به شایعات، مورد تجزیه و تحلیل قرار داد اما دلیل عمده استقبال مردم از شایعه، به پایین بودن سطح آگاهی جامعه و ضعف سواد افراد برمی‌گردد. با توجه به همین ضعف‌ها، ما در بسیاری از مواقع، به جای اینکه بر روی صحت یا سقم یک مطلب، حساس بوده و دقت‌نظر به خرج دهیم، مایلیم به دلیل جذابیت احتمالی‌ای که شایعه مذکور برایمان دارد، در گسترش آن، سهمی داشته باشیم.

تفاوتی نمی‌کند شایعه مربوط به یک فرد یا همه افراد جامعه باشد، همین که برای مدتی بتواند ذهن ما را سرگرم و مشغول نگهدارد، کفایت می‌کند. شایعه‌سازی، ضمن این که یک معضل جهانی است، یک پدیده‌ اجتماعی نیز است و هر اندازه که جامعه‌ مترقی‌تر بوده و از روح سالم‌تری برخوردار باشد، رونق و رواج شایعه نیز کم‌تر و کم‌تر خواهد بود. با توجه به سطح پایین آگاهی در جامعه افغانستان و سواد اندک مروجین شایعه در جامعه مثل کاربران شبکه‌های اجتماعی، حالاحالاها میدان شایعه‌سازی در افغانستان همچنان هموار و بازار شایعه‌سازان نیز کمافی‌لسابق گرم خواهد بود.

محمد مرادی

اشتراک گذاری:
لینک کوتاه:

نظرات(۱ دیدگاه)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *